เครื่องดีทำไมต้องวัด

โดย " The Wall "

"สเปคจะดีเยี่ยม ผลวัดจะออกมาสุดยอด อย่าไปสนใจตัวเลขหรูๆ ไร้สาระพวกนั้นเลย เครื่องเสียงจะดีหรือไม่ดี ใช้เครื่องมือวัดไม่ได้หรอก ไอ้น้องเอย"

เพื่อนๆคงเคยได้ยินได้ฟัง คำแนะนำทำนองนี้บ่อยๆ นึกๆ ดูก็น่าจะมีความจริงอยู่ไม่น้อยทีเดียว เพราะอย่างเครื่องเล่นแผ่นเสียง ผลวัดของมันก็ไม่ได้เลิศหรูตรงไหน เผลอๆจะแย่กว่าซีดีที่แถมมากับมินิคอมโปด้วยซ้ำไป แต่ก็ยังมีพวกหูทองหลงใหลติดกันงอมแงมทั่วบ้านทั่วเมือง

หรืออย่างแอมป์หรือลำโพงบางตัว ความเพี้ยนสูง, การตอบสนองความถี่ก็ไม่ได้ราบเรียบสักเท่าไร แต่เมื่อลองฟังกันจริงๆแล้ว กลับให้เสียงที่ดีได้เหมือนกับพวกที่ผลการวัดหรูๆ นั้น หรือบางทีก็อาจจะดีกว่าเสียอีก ลองมาดูกัน สักตัวอย่างนะครับ รูปที่ 1 กับรูปที่ 2 เป็นกราฟแสดงผลการวัดค่าการตอบสนองความถี่ของแอมป์ตอนที่ขับโหลดอ้างอิง

รูปที่ 1

รูปที่ 2

จากกราฟ ถ้าผลการวัดค่าการตอบสนองที่พวกเค้ากำลังพยายามวัดอยู่นี้ สัมพันธ์กับคุณภาพเสียงจริง แอมป์ตัวแรกก็คงจะต้องเสียงดี เพราะตอบสนองได้ดีราบเรียบดีเหลือเกิน ส่วนตัวที่สองก็จะต้องเสียงห่วยบรมแน่ๆ เพราะมันไม่ได้ราบเรียบเอาเสียเลย แต่ผลการฟังจากนักวิจารณ์เครื่องเสียง กลับปรากฏว่าเสียงดีทั้งคู่ แถมไม่ใช่เสียงดีแบบธรรมดาๆ เสียด้วย เพราะมันยังได้รับรางวัล Stereophile Recommend Class A ที่ว่าเสียงสุดยอด ผลวัดรูปที่ 1 นั้นเป็นของ Creek 5350SE ส่วนตัวที่สองคือ Cary CAD-300SEI นั้นเอง

จะเห็นว่า ผลการวัดบางทีก็ไม่ได้สอดคล้องกับคุณภาพเสียงที่ได้เรายินกันจริงๆ นี่กระมั้งที่ทำบางคนไม่ค่อยจะศรัทธาสเปคหรือผลการวัดในแลปกันสักเท่าไหร่

ทำไมต้องวัด

ประโยชน์ของการวัดที่ชัดเจนอย่างหนึ่งคือ มันไม่มีอุปทาน จะวัดกี่ครั้งก็เหมือนเดิม ไม่เหมือนคนที่มีอาจจะมีความลำเอียง เช่นแอมป์ตัวนี้ ลำโพงตัวโน้นราคาหลักล้าน ยังไม่ได้ฟังคิดไว้ก่อนแล้วว่าเสียงต้องดี หรือสายไฟเส้นใหญ่หนาๆ หน้าตาน่าเชื่อถือ เสียงน่าจะดีกว่าพวกสายไฟเส้นผอมๆเล็กๆ

อย่างกรณี ขาตั้งลำโพงหรือ ทิปโทรองเครื่อง มันมีกับผลต่อคุณภาพเสียงจริงหรือเปล่า? นักเล่นที่ฟังออกหรือขี้อุปธานหน่อยก็ว่ามันมีผล บางคนลองแล้วฟังไม่ออกหรือคิดดูแล้วไม่น่าเป็นไปได้ ก็บอกไม่มีผลเป็นเรื่องเพ้อเจ้อ แต่ในเชิงการวัด มันก็วัดความแตกต่างได้จริง ลองมาดูการวัดผลของทิปโทที่มีต่อการสั่นของผนังตู้ลำโพงตัวเดียวกัน แต่วางบนทิปโทต่างชนิดกัน ตามรูปที่ 3 กับรูปที่ 4 ดูสิครับ จากรูปหากเปรียบเทียบกันดู จะเห็นชัดว่าผลของทิปโทก็เป็นวิทยาศาสตร์ วัดได้ พิสูจน์ได้

รูปที่ 3 Acoustic Energy AE1 top panel, Celestion Si stand, three German Acoustics brass cones, cumulative spectral-decay plot (8Hz-2kHz, 75ms time window)

รูปที่ 4 Acoustic Energy AE1 top panel, Celestion Si stand, three AudioPrism Iso-Bearings, cumulative spectral-decay plot (8Hz-2kHz, 75ms time window).

หรืออย่างเรื่องของลำโพง Totem Model One นักเล่นจะได้ยินกิตติศัพท์ถึงเรื่องว่า ถ้าอยากให้ได้ถึงแก่นต้องมีแอมป์กำลังขับสูง หากมองในเชิงการวัดค่า เหตุผลส่วนหนึ่งก็เพราะว่า ความไวของมันที่วัดได้จริงๆ ในแลป ต่ำกว่าสเปคที่บอกเอาไว้ถึง 3 dB คือวัดได้จริงแค่ 84.5 dB ซึ่งความไวขนาดนี้ถือว่าค่อนข้างต่ำ ขับอยากพอสมควร แอมป์กำลังน้อยๆ คงขับไม่ออกแน่

ถ้ามันวัดได้ มันก็ต้องพิสูจน์อธิบายได้

สมัยที่เราเป็นนักเรียน ครูอาจารย์สอนมา "ถ้ามันวัดได้ มันก็ต้องพิสูจน์อธิบายได้" เสียงก็เป็นคลื่นความถี่ เป็นวิทยาศาสตร์ วัดได้พิสูจน์ได้ เครื่องเสียงจะดีหรือไม่ดี มันก็น่าจะพิสูจน์อธิบายได้ด้วยการวัดเหมือนกัน ถ้าเราวัดได้ถูกต้อง ถูกประเด็น

ผมก็มีข้อมูลหนึ่งที่น่าสนใจและสนับสนุนว่า "เสียงดี มันก็วัดพิสูจน์กันได้" เหมือนกัน ลองมาดูตารางที่ 1 ที่ Stereophile เค้าได้รวบรวมข้อมูลผลการวัดความราบเรียบในการตอบสนองความถี่ลำโพงที่เคยวิจารณ์เกือบ 400 คู่ มาวิเคราะห์หาความสัมพันธ์กับจำนวนลำโพงที่ได้รับการ Recommend จากนิตยสารของเค้า ได้ผลสรุปออกมาตามตาราง

จากผลในตารางจะเห็นชัดเจนว่า ยิ่งลำโพงมีผลการวัดการตอบสนองความถี่ได้ราบเรียบเท่าไร ก็ยิ่งมีโอกาสที่จะติดคลาสของ Stereophile มากขึ้นเท่านั้น เห็นอย่างนี้แล้ว ถ้าจะสรุปว่าสเปคหรูๆผลการวัดพวกนั้นไร้สาระก็กระไรอยู่ จริงไหมครับ

เสียงดีกำลังรอคำอธิบาย

ทุกวันในวงการเครื่องเสียง ยังมีผลวัดมากมายไม่ที่สอดคล้องกับคุณภาพเสียงได้ยิน ยังมีเครื่องเสียงที่ผลการวัดออกมาดีเยี่ยมแต่กลับไม่มีใครชอบ หรือบางเครื่องผลการวัดออกมาไม่ดีนัก แต่พอลองฟังเสียงกันจริงๆ ทุกคนยอมรับกับคุณภาพเสียง และเรายังไม่มีวิธีการหรือผลการวัดอะไรที่ชัดเจนพอที่จะสามารถอธิบายถึงคุณภาพเสียงได้ทั้งหมด แต่นั้นไม่ได้เป็นข้อสรุปว่าการวัดเป็นเรื่องไร้สาระ

การวัดไม่ได้เป็นเรื่องไร้สาระ แต่ที่การวัดยังไม่สามารถอธิบายคุณเสียงที่เราได้ยินได้ดี นั้นเป็นเพราะเราอาจจะยังวัดไม่ถูกที่ หรือไม่ถูกประเด็น เราไปวัดสิ่งที่ไม่เกี่ยวข้องกับคุณภาพเสียงจริง

วัตถุประสงค์หนึ่งที่ Stereophile วัดค่าต่างๆอย่างจริงจังกับเครื่องทุกตัวที่เค้าวิจารณ์ ก็เพื่อเก็บข้อมูล เรียนรู้และศึกษา โดยหวังว่าสักวันหนึ่ง เค้าจะมีความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างผลการวัดกับเสียงที่นักวิจารณ์ได้ยินได้ชัดเจนขึ้นกว่าที่เป็นอยู่นี้ อย่างข้อมูลในตารางที่ 1 ก็เป็นผลจากฐานข้อมูลพวกนี้

และผมก็เชื่อว่า วันหนึ่งหากเราสามารถไขความลับของที่มาของเสียงดีได้ เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพเสียงกับผลการวัด ว่าเราควรจะต้องวัดอะไร หรือเครื่องดีควรมีผลการวัดอย่างไร วันนั้นเราคงมีเครื่องเสียงที่เสียงดีราคาไม่แพงมาใช้กันแน่ ผมหวังว่า วันนั้นจะมาถึงเร็วๆ

The Wall
พฤศจิกายน 2547